Lettergrootte: A  A  A 

Darmkanker

De darmen

De darmen zijn een belangrijk onderdeel van het spijsverteringsstelsel. Met het spijsverteringsstelsel worden alle organen bedoeld die samen zorgen voor de voedselvertering. Om precies te zijn vormen de darmen het laatste gedeelte in het proces van voedselvertering en vormen de verbinding tussen de maag en de anus. In de darmen worden water en voedingsstoffen uit ons voedsel geabsorbeerd en worden afvalstoffen in de vorm van ontlasting (feces) buiten het lichaam afgevoerd. De darmen bestaan uit drie gedeeltes:

  • de dunne darm verteert voedsel en absorbeert voedingsmiddelen
  • het colon absorbeert water
  • de endeldarm dient als opslagplaats voor de afvalstoffen totdat deze als ontlasting via de anus uit het lichaam worden verwijderd

Het colon en de endeldarm samen worden wel de dikke darm genoemd. Het colon is ongeveer 180 cm lang, de endeldarm is ongeveer 20-25 cm lang en eindigt bij de anus. Over het algemeen komt darmkanker voor in de dikke darm en wordt ook wel colorectale kanker genoemd. Kanker van de dunne darm komt zelden voor.

Darmkanker in Nederland

In Nederland is darmkanker, na longkanker en prostaatkanker, de meest voorkomende vorm van kanker bij mannen. Bij vrouwen is darmkanker na borstkanker de meest voorkomende vorm van kanker. Per jaar krijgen ongeveer 11.000 mensen in Nederland te horen dat zij darmkanker hebben.

Wat is darmkanker?

Met darmkanker wordt eigenlijk kanker van de dikke darm bedoeld. Ook in het proef-bevolkingsonderzoek zal alleen gekeken worden naar kanker van de dikke darm (inclusief de endeldarm), omdat kanker van de dunne darm zeldzaam is.

Klachten

Darmkanker geeft pas klachten als de ziekte vergevorderd is. Dat komt omdat klachten vaak pas ontstaan als de tumor al zo groot is dat deze de darm afsluit. Dit kan leiden tot verstopping en/of diarree en krampen. Een ander belangrijk symptoom van darmkanker is bloed bij de ontlasting. Dit bloed is afkomstig van de tumor. Het is niet altijd met het blote oog waarneembaar. Daarnaast kan onverklaarbaar gewichtverlies, vaak in combinatie met één van bovenstaande klachten, ook wijzen op darmkanker.

Hoe ontstaat darmkanker?

Darmkanker ontstaat vaak uit darmpoliepen, die zich kwaadaardig ontwikkelen. Darmpoliepen zijn kleine goedaardige zwellingen van het darmslijmvlies. Ze verschillen in grootte van enkele millimeters doorsnede tot meer dan twee centimeter. Darmpoliepen geven meestal geen klachten. Een deel van de darmpoliepen wordt uiteindelijk kwaadaardig.

Wat zijn de risicofactoren?

Uit onderzoek zijn wel een aantal risicofactoren naar voren gekomen, die de kans op het ontwikkelen van darmkanker verhogen.

  • Leeftijd: de kans op darmkanker neemt toe met de leeftijd. De ziekte kan echter ook voorkomen bij jonge volwassenen en zelfs bij tieners, maar verreweg de meeste patiënten zijn ouder dan 50 jaar. In de grafiek hieronder ziet u dit afgebeeld.

  • Poliepen: de meeste poliepen zijn goedaardig, maar sommige poliepen kunnen zich ontwikkelen tot darmkanker (de adenomen).
  • Familiair voorkomen: de directe familieleden (ouders, kinderen, broers en zussen) van een persoon met darmkanker heeft een licht verhoogde kans op het krijgen van darmkanker, hetgeen duidelijk toeneemt als er meer dan één eerstegraads familielid darmkanker heeft gehad of degene met darmkanker jonger dan 50 jaar was ten tijde van de diagnose. Leden van families met zeldzame erfelijke darmaandoeningen zoals Lynch-syndroom of polyposis hebben een sterk verhoogd risico op het krijgen van darmkanker.
  • De ziekte van Crohn of Colitis ulcerosa: deze ziekten waarbij gedeeltes van het darmslijmvlies chronisch ontstoken zijn, geven een verhoogde kans op het ontwikkelen van darmkanker.
  • Dieet: Het lijkt erop dat met name het nuttigen van veel dierlijke producten (bijvoorbeeld 'rood' vlees) de kans op het ontwikkelen van darmkanker vergroot. En dat het eten van verbrand of verkoold vlees (barbecue!) dit risico nog eens extra vergroot.
  • Roken: rokers hebben een hogere kans op het ontwikkelen van darmkanker dan niet-rokers.
  • Fysieke inactiviteit: gebrek aan lichaamsbeweging dat gepaard gaat met overgewicht verhoogt waarschijnlijk de kans op het ontwikkelen van darmkanker.

LET WEL: Als u één of meerdere van bovengenoemde risicofactoren heeft, betekent dit uiteraard niet dat u ook daadwerkelijk darmkanker zult krijgen.

De behandeling van darmkanker

Wanneer patiënten klachten krijgen en naar de huisarts toe gaan, is darmkanker vaak al in een vergevorderd stadium en niet meer beperkt tot de darm. Dat komt omdat darmkanker in een vroeg stadium meestal geen klachten geeft. Ongeveer de helft van de mensen, bij wie darmkanker is vastgesteld, zal eraan overlijden. Als darmkanker in een vroeg stadium wordt ontdekt, is de kans groter dat patiënten door behandeling kunnen genezen.

Hoe kan darmkanker eerder worden ontdekt?

Door middel van een landelijk bevolkingsonderzoek kan darmkanker in een vroeg stadium worden ontdekt. Dus nog voordat er klachten zijn. Verder kunnen de voorlopers van darmkanker worden weggehaald, om zo te voorkomen dat ze kwaadaardig worden. Verschillende landen in de Europese Unie, de Verenigde Staten en Canada hebben een landelijk bevolkingsonderzoek naar darmkanker.